Bài đăng kỹ thuật
Triển khai và phân tích hệ thống
Dựng project đầu tiên cho kit STM32F103C8T6 Blue Pill: cấu hình clock 72 MHz bằng STM32CubeMX, nạp và debug qua ST-Link (SWD), nháy LED PC13 không dùng delay chặn và in log qua UART1.
Blue Pill là kit STM32F103C8T6 giá rẻ, phổ biến nhất để bắt đầu với vi điều khiển ARM Cortex-M3. Bài này đi từ con số 0 tới một project chuẩn: clock đúng 72 MHz, nạp và debug được bằng ST-Link, có LED trạng thái và kênh log UART để dùng lại cho mọi dự án STM32 khác trên website.
1. Bài toán thực tế
Người mới thường gặp ba vấn đề: chip chạy sai tần số vì quên bật thạch anh ngoài (HSE), mất khả năng nạp lại vì cấu hình nhầm chân SWD thành GPIO, và debug bằng cách đoán vì không có kênh in log. Một "project khung" làm đúng ba việc này sẽ tiết kiệm rất nhiều thời gian cho các bài sau.
2. Mục tiêu dự án
- Cấu hình clock hệ thống 72 MHz từ thạch anh 8 MHz qua PLL ×9.
- Giữ chân SWD (PA13/PA14) để nạp và debug từng dòng lệnh bằng ST-Link.
- Nháy LED PC13 bằng
HAL_GetTick()(không chặn CPU) để làm "nhịp tim" của chương trình. - In log qua USART1 (PA9/PA10) 115200 baud, có hàm
printf.
3. Phần cứng sử dụng
| Thiết bị | Thông số chính | Vai trò |
|---|---|---|
| Kit STM32F103C8T6 Blue Pill | Cortex-M3 72 MHz, Flash 64 KB, SRAM 20 KB, thạch anh 8 MHz + 32,768 kHz | Bộ điều khiển chính |
| ST-Link V2 (bản clone hoặc chính hãng) | Giao tiếp SWD: SWDIO, SWCLK, GND, 3.3V | Nạp và debug |
| USB–TTL (CP2102/CH340) | Mức logic 3,3 V | Xem log UART trên máy tính |
| Phần mềm | STM32CubeIDE (đã tích hợp CubeMX) | Cấu hình, biên dịch, nạp, debug |
Nhiều kit Blue Pill trên thị trường dùng chip tương thích (CKS32, CS32…) thay vì chip ST. Chúng vẫn chạy được phần lớn ví dụ nhưng ST-Link/CubeIDE có thể báo "not a genuine ST device"; nên mua từ nguồn rõ ràng nếu dùng cho sản phẩm.
4. Sơ đồ khối và đấu nối

ST-Link nối vào header 4 chân SWD ở cuối board. USB–TTL nối chéo với USART1. LED trên board nối với PC13 và sáng khi chân ở mức thấp (active-low).
Bảng đấu nối
| Tín hiệu | Chân STM32 | Nối tới |
|---|---|---|
| SWDIO | PA13 | ST-Link SWDIO |
| SWCLK | PA14 | ST-Link SWCLK |
| USART1 TX | PA9 | RX của USB–TTL |
| USART1 RX | PA10 | TX của USB–TTL |
| LED | PC13 | LED trên board (sáng khi mức 0) |
| GND | GND | GND chung ST-Link và USB–TTL |
5. Nguyên lý và thuật toán
Cây clock. HSE 8 MHz → PLL ×9 = 72 MHz cho SYSCLK/HCLK. Bus APB1 tối đa 36 MHz nên đặt bộ chia /2; APB2 giữ 72 MHz. Flash cần 2 wait state ở 72 MHz – CubeMX tự đặt khi bạn chọn tần số.
Chế độ debug. Trong mục SYS → Debug phải chọn Serial Wire. Nếu để No Debug, PA13/PA14 có thể bị dùng làm GPIO và lần nạp sau sẽ thất bại; khi đó giữ BOOT0 = 1 (hoặc nút Reset) trong lúc kết nối để lấy lại quyền nạp.
Không dùng delay chặn. HAL_Delay() làm CPU đứng chờ. Cách làm chuẩn là so sánh HAL_GetTick() (đếm ms từ SysTick) với mốc thời gian trước đó, để vòng lặp chính vẫn xử lý được việc khác.
6. Chương trình mẫu
Chuyển hướng printf sang USART1 (thêm vào main.c, phần USER CODE):
#include <stdio.h>
extern UART_HandleTypeDef huart1;
int __io_putchar(int ch) // GCC/newlib gọi hàm này cho printf
{
HAL_UART_Transmit(&huart1, (uint8_t *)&ch, 1, 10);
return ch;
}Vòng lặp chính: LED nhịp tim 2 Hz và log mỗi giây, không chặn CPU:
uint32_t tLed = 0, tLog = 0, counter = 0;
while (1)
{
uint32_t now = HAL_GetTick();
if (now - tLed >= 250) { // đảo LED mỗi 250 ms
tLed = now;
HAL_GPIO_TogglePin(GPIOC, GPIO_PIN_13);
}
if (now - tLog >= 1000) { // log mỗi 1 s
tLog = now;
printf("uptime=%lu s, SYSCLK=%lu Hz\r\n",
++counter, HAL_RCC_GetSysClockFreq());
}
/* các tác vụ khác của dự án đặt ở đây */
}Phép trừ now - tLed với kiểu uint32_t vẫn đúng khi bộ đếm tràn (sau khoảng 49 ngày).
7. Các bước triển khai và kiểm thử
- Tạo project mới trong STM32CubeIDE, chọn STM32F103C8Tx.
- RCC: HSE = Crystal/Ceramic Resonator. SYS: Debug = Serial Wire.
- Clock Configuration: chọn nguồn PLL = HSE, nhập HCLK = 72 MHz để CubeMX tự tính hệ số.
- Đặt PC13 = GPIO_Output; bật USART1 chế độ Asynchronous, 115200 8N1.
- Sinh code, thêm hai đoạn chương trình ở trên, Build và Debug bằng ST-Link.
- Mở terminal (PuTTY, Tera Term hoặc Serial Monitor) 115200 baud: dòng log phải hiện SYSCLK=72000000.
8. Lỗi thường gặp và cách xử lý
- "No target connected": kiểm tra dây SWD, nguồn 3,3 V; thử chế độ Connect under reset hoặc giữ BOOT0 = 1 khi kết nối.
- Log ra ký tự rác: sai baud hoặc clock không đúng 72 MHz (quên bật HSE) nên UART lệch tốc độ.
- printf không in số thực: bật tùy chọn Use float with printf trong cấu hình linker (newlib-nano).
- Cổng USB của Blue Pill không nhận: nhiều board dùng điện trở kéo lên D+ sai giá trị (10 kΩ thay vì 1,5 kΩ); dự án này dùng USB–TTL nên không bị ảnh hưởng.
9. Hướng mở rộng
- Thêm watchdog độc lập (IWDG) để tự reset khi chương trình treo.
- Dùng UART DMA + ring buffer để log tốc độ cao mà không mất ký tự.
- Làm template này thành điểm xuất phát cho các dự án STM32 khác: PID lò sấy, CAN, Modbus, data logger.