Chuyển đến nội dung chính
Trang chủ • Dự án • DỰ ÁN LẬP TRÌNH STM32

#110 Mô hình đo và cảnh báo nồng độ bụi dùng vi điều khiển AT89S52 (8051) – LCD 1602, relay, còi, UART

Mô hình thật đo nồng độ bụi và cảnh báo ngưỡng dùng vi điều khiển AT89S52 (8051): ADC ngoài, LCD 1602 hiển thị DUST ADC và mức LOW/MEDIUM/HIGH, relay + còi cảnh báo, nút START/STOP, UART debug; PCB tự thiết kế trên Altium.

DỰ ÁN LẬP TRÌNH STM32 ~5 phút đọc Cập nhật 17/11/2026

Nội dung bài đăng

  • Video demo
  • Chức năng
  • Phần cứng
  • Nguyên lý
  • Chương trình (minh họa)
  • Lỗi thường gặp

Bài đăng kỹ thuật

Triển khai và phân tích hệ thống

#110 Mô hình đo và cảnh báo nồng độ bụi dùng vi điều khiển AT89S52 (8051) – LCD 1602, relay, còi, UART

Mô hình thật đo nồng độ bụi và cảnh báo ngưỡng dùng vi điều khiển AT89S52 (8051): ADC ngoài, LCD 1602 hiển thị DUST ADC và mức LOW/MEDIUM/HIGH, relay + còi cảnh báo, nút START/STOP, UART debug; PCB tự thiết kế trên Altium.

Project mini đo nồng độ bụi và cảnh báo theo ngưỡng dùng vi điều khiển AT89S52 (họ 8051). Mạch in thiết kế thực tế trên Altium, lắp thành mô hình hoàn chỉnh: LCD 1602 hiển thị giá trị đo và mức cảnh báo, relay điều khiển quạt/tải, còi báo, nút START/STOP và cổng UART để debug với máy tính.

1. Video demo

Xem video trên TikTok TechVis Automation: Đọc và cảnh báo bụi với AT89S52 (58 giây).

Mô hình thật: LCD 1602 hiển thị "DUST SENSOR – PRESS START", mạch in tự thiết kế với vi điều khiển AT89S52 (chân cắm 40 chân), relay, còi, nút nhấn.
Hình 1. Mô hình thật: LCD 1602 hiển thị "DUST SENSOR – PRESS START", mạch in tự thiết kế với vi điều khiển AT89S52 (chân cắm 40 chân), relay, còi, nút nhấn.
Đang đo: LCD hiện "DUST ADC: 002 – LEVEL: LOW", thử đưa nguồn bụi/khói vào cảm biến.
Hình 2. Đang đo: LCD hiện "DUST ADC: 002 – LEVEL: LOW", thử đưa nguồn bụi/khói vào cảm biến.
Thiết kế PCB trên Altium Designer: IC1 (AT89S52), nút START/STOP, khối nguồn, relay, cổng SENSOR.
Hình 3. Thiết kế PCB trên Altium Designer: IC1 (AT89S52), nút START/STOP, khối nguồn, relay, cổng SENSOR.

2. Chức năng

  • Màn hình chờ "DUST SENSOR – PRESS START"; nhấn START để bắt đầu đo, STOP để dừng và tắt mọi cảnh báo.
  • Đọc tín hiệu cảm biến bụi qua ADC, hiển thị giá trị "DUST ADC" và mức LOW / MEDIUM / HIGH.
  • Vượt ngưỡng: bật còi, LED và relay (quạt hút / thiết bị lọc); có vùng trễ để relay không đóng cắt liên tục.
  • Gửi giá trị đo qua UART lên máy tính để theo dõi và debug.

3. Phần cứng

Sơ đồ khối của mạch.
Hình 4. Sơ đồ khối của mạch.
Linh kiệnVai tròGhi chú
AT89S52Vi điều khiển 8051, 8 KB flash, 256 B RAMNạp qua ISP; không có ADC tích hợp
Thạch anh 11,0592 MHzTạo xung nhịpCho tốc độ UART chuẩn 9600 baud không sai số
IC ADC 8 bit ngoàiSố hóa tín hiệu cảm biếnVì 8051 không có ADC
Cảm biến bụiĐầu ra điện áp theo nồng độ bụi
LCD 1602Hiển thị giá trị và trạng thái
Relay 5 V + transistor + diodeĐóng cắt quạt/tảiDiode dập xung ngược cuộn relay
Còi, LED, nút START/STOPCảnh báo, điều khiển
Nguồn 5 V (7805) trên PCBCấp cho toàn mạch

4. Nguyên lý

Đọc ADC. AT89S52 không có bộ chuyển đổi tương tự – số, nên mạch dùng một IC ADC 8 bit bên ngoài; giá trị 0–255 tỉ lệ với điện áp cảm biến (0–5 V). Giá trị này hiển thị trực tiếp là "DUST ADC".

Phân mức. So sánh với hai ngưỡng MEDIUM và HIGH. Relay chỉ tắt khi giá trị giảm thấp hơn ngưỡng HIGH một khoảng (vùng trễ), tránh relay "lạch cạch" khi giá trị dao động quanh ngưỡng.

Phân mức cảnh báo theo giá trị ADC (minh họa).
Hình 5. Phân mức cảnh báo theo giá trị ADC (minh họa).

UART. Timer 1 chế độ 2 tự nạp lại, TH1 = 0xFD cho 9600 baud ở 11,0592 MHz; dùng printf của Keil C51 để gửi dữ liệu debug.

5. Chương trình (minh họa)

Đoạn code thể hiện vòng lặp chính; các hàm LCD, ADC và delay có trong bộ tài liệu. Chân I/O là ví dụ, đổi theo sơ đồ PCB.

Khung chương trình chính (Keil C51, minh họa):

#include <REGX52.H>
#include <stdio.h>

sbit RELAY  = P2^0;
sbit BUZZER = P2^1;
sbit LED_W  = P2^2;
sbit BTN_START = P3^2;      /* INT0 */
sbit BTN_STOP  = P3^3;      /* INT1 */

unsigned char th_med = 60, th_high = 120;
bit running = 0;

unsigned char ADC_Read(void);                 /* đọc IC ADC 8 bit ngoài */
void LCD_Init(void);
void LCD_Goto(unsigned char row, unsigned char col);
void LCD_Puts(const char *s);
void delay_ms(unsigned int ms);

void UART_Init(void)                          /* 9600 baud với thạch anh 11,0592 MHz */
{
    SCON = 0x50;  TMOD = (TMOD & 0x0F) | 0x20;  TH1 = 0xFD;  TR1 = 1;  TI = 1;
}

void main(void)
{
    unsigned char adc;
    char buf[17];
    RELAY = 0; BUZZER = 0; LED_W = 0;
    UART_Init(); LCD_Init();
    LCD_Goto(0, 0); LCD_Puts("DUST SENSOR     ");
    LCD_Goto(1, 0); LCD_Puts("PRESS START     ");
    while (1) {
        if (!BTN_START) running = 1;
        if (!BTN_STOP)  { running = 0; RELAY = 0; BUZZER = 0; LED_W = 0; }
        if (!running) continue;

        adc = ADC_Read();
        sprintf(buf, "DUST ADC: %03bu  ", adc);
        LCD_Goto(0, 0); LCD_Puts(buf);
        LCD_Goto(1, 0);
        if (adc >= th_high) {
            LCD_Puts("LEVEL: HIGH     "); RELAY = 1; BUZZER = 1; LED_W = 1;
        } else if (adc >= th_med) {
            LCD_Puts("LEVEL: MEDIUM   "); BUZZER = 0; LED_W = 1;
            if (adc < th_high - 10) RELAY = 0;       /* vùng trễ */
        } else {
            LCD_Puts("LEVEL: LOW      "); RELAY = 0; BUZZER = 0; LED_W = 0;
        }
        printf("ADC=%bu\r\n", adc);                   /* debug qua UART */
        delay_ms(300);
    }
}

6. Lỗi thường gặp

  • LCD sáng nhưng không có chữ: chỉnh biến trở tương phản, kiểm tra chân RS/E và thời gian trễ khởi tạo.
  • UART ra ký tự lạ: thạch anh không phải 11,0592 MHz hoặc sai giá trị TH1.
  • Vi điều khiển reset khi relay đóng: thiếu diode dập và tụ lọc nguồn; tách đường mát công suất.
  • Giá trị ADC nhảy: lấy trung bình nhiều mẫu, thêm tụ lọc ở đầu vào ADC.

7. Hướng mở rộng

  • Chuyển sang STM32 (có ADC 12 bit, UART, timer mạnh hơn) – xem dự án cảnh báo bụi STM32 #13 trên website.
  • Lưu ngưỡng vào EEPROM ngoài (AT24C02) để không mất khi tắt nguồn.
  • Thêm module Wi-Fi (ESP8266/ESP32) gửi dữ liệu lên điện thoại.

8. Bộ tài liệu khi mua dự án (99.000đ)

  • Code Keil C51 đầy đủ (LCD, ADC, UART, cảnh báo) và file .hex nạp cho AT89S52.
  • Sơ đồ nguyên lý và file PCB Altium như trong video.

Tài liệu tham khảo

Xem liên kết ngoài