Bài đăng kỹ thuật
Triển khai và phân tích hệ thống
Mô hình thật đo nồng độ bụi và cảnh báo ngưỡng dùng vi điều khiển AT89S52 (8051): ADC ngoài, LCD 1602 hiển thị DUST ADC và mức LOW/MEDIUM/HIGH, relay + còi cảnh báo, nút START/STOP, UART debug; PCB tự thiết kế trên Altium.
Project mini đo nồng độ bụi và cảnh báo theo ngưỡng dùng vi điều khiển AT89S52 (họ 8051). Mạch in thiết kế thực tế trên Altium, lắp thành mô hình hoàn chỉnh: LCD 1602 hiển thị giá trị đo và mức cảnh báo, relay điều khiển quạt/tải, còi báo, nút START/STOP và cổng UART để debug với máy tính.
1. Video demo
Xem video trên TikTok TechVis Automation: Đọc và cảnh báo bụi với AT89S52 (58 giây).



2. Chức năng
- Màn hình chờ "DUST SENSOR – PRESS START"; nhấn START để bắt đầu đo, STOP để dừng và tắt mọi cảnh báo.
- Đọc tín hiệu cảm biến bụi qua ADC, hiển thị giá trị "DUST ADC" và mức LOW / MEDIUM / HIGH.
- Vượt ngưỡng: bật còi, LED và relay (quạt hút / thiết bị lọc); có vùng trễ để relay không đóng cắt liên tục.
- Gửi giá trị đo qua UART lên máy tính để theo dõi và debug.
3. Phần cứng

| Linh kiện | Vai trò | Ghi chú |
|---|---|---|
| AT89S52 | Vi điều khiển 8051, 8 KB flash, 256 B RAM | Nạp qua ISP; không có ADC tích hợp |
| Thạch anh 11,0592 MHz | Tạo xung nhịp | Cho tốc độ UART chuẩn 9600 baud không sai số |
| IC ADC 8 bit ngoài | Số hóa tín hiệu cảm biến | Vì 8051 không có ADC |
| Cảm biến bụi | Đầu ra điện áp theo nồng độ bụi | |
| LCD 1602 | Hiển thị giá trị và trạng thái | |
| Relay 5 V + transistor + diode | Đóng cắt quạt/tải | Diode dập xung ngược cuộn relay |
| Còi, LED, nút START/STOP | Cảnh báo, điều khiển | |
| Nguồn 5 V (7805) trên PCB | Cấp cho toàn mạch |
4. Nguyên lý
Đọc ADC. AT89S52 không có bộ chuyển đổi tương tự – số, nên mạch dùng một IC ADC 8 bit bên ngoài; giá trị 0–255 tỉ lệ với điện áp cảm biến (0–5 V). Giá trị này hiển thị trực tiếp là "DUST ADC".
Phân mức. So sánh với hai ngưỡng MEDIUM và HIGH. Relay chỉ tắt khi giá trị giảm thấp hơn ngưỡng HIGH một khoảng (vùng trễ), tránh relay "lạch cạch" khi giá trị dao động quanh ngưỡng.

UART. Timer 1 chế độ 2 tự nạp lại, TH1 = 0xFD cho 9600 baud ở 11,0592 MHz; dùng printf của Keil C51 để gửi dữ liệu debug.
5. Chương trình (minh họa)
Đoạn code thể hiện vòng lặp chính; các hàm LCD, ADC và delay có trong bộ tài liệu. Chân I/O là ví dụ, đổi theo sơ đồ PCB.
Khung chương trình chính (Keil C51, minh họa):
#include <REGX52.H>
#include <stdio.h>
sbit RELAY = P2^0;
sbit BUZZER = P2^1;
sbit LED_W = P2^2;
sbit BTN_START = P3^2; /* INT0 */
sbit BTN_STOP = P3^3; /* INT1 */
unsigned char th_med = 60, th_high = 120;
bit running = 0;
unsigned char ADC_Read(void); /* đọc IC ADC 8 bit ngoài */
void LCD_Init(void);
void LCD_Goto(unsigned char row, unsigned char col);
void LCD_Puts(const char *s);
void delay_ms(unsigned int ms);
void UART_Init(void) /* 9600 baud với thạch anh 11,0592 MHz */
{
SCON = 0x50; TMOD = (TMOD & 0x0F) | 0x20; TH1 = 0xFD; TR1 = 1; TI = 1;
}
void main(void)
{
unsigned char adc;
char buf[17];
RELAY = 0; BUZZER = 0; LED_W = 0;
UART_Init(); LCD_Init();
LCD_Goto(0, 0); LCD_Puts("DUST SENSOR ");
LCD_Goto(1, 0); LCD_Puts("PRESS START ");
while (1) {
if (!BTN_START) running = 1;
if (!BTN_STOP) { running = 0; RELAY = 0; BUZZER = 0; LED_W = 0; }
if (!running) continue;
adc = ADC_Read();
sprintf(buf, "DUST ADC: %03bu ", adc);
LCD_Goto(0, 0); LCD_Puts(buf);
LCD_Goto(1, 0);
if (adc >= th_high) {
LCD_Puts("LEVEL: HIGH "); RELAY = 1; BUZZER = 1; LED_W = 1;
} else if (adc >= th_med) {
LCD_Puts("LEVEL: MEDIUM "); BUZZER = 0; LED_W = 1;
if (adc < th_high - 10) RELAY = 0; /* vùng trễ */
} else {
LCD_Puts("LEVEL: LOW "); RELAY = 0; BUZZER = 0; LED_W = 0;
}
printf("ADC=%bu\r\n", adc); /* debug qua UART */
delay_ms(300);
}
}
6. Lỗi thường gặp
- LCD sáng nhưng không có chữ: chỉnh biến trở tương phản, kiểm tra chân RS/E và thời gian trễ khởi tạo.
- UART ra ký tự lạ: thạch anh không phải 11,0592 MHz hoặc sai giá trị TH1.
- Vi điều khiển reset khi relay đóng: thiếu diode dập và tụ lọc nguồn; tách đường mát công suất.
- Giá trị ADC nhảy: lấy trung bình nhiều mẫu, thêm tụ lọc ở đầu vào ADC.
7. Hướng mở rộng
- Chuyển sang STM32 (có ADC 12 bit, UART, timer mạnh hơn) – xem dự án cảnh báo bụi STM32 #13 trên website.
- Lưu ngưỡng vào EEPROM ngoài (AT24C02) để không mất khi tắt nguồn.
- Thêm module Wi-Fi (ESP8266/ESP32) gửi dữ liệu lên điện thoại.
8. Bộ tài liệu khi mua dự án (99.000đ)
- Code Keil C51 đầy đủ (LCD, ADC, UART, cảnh báo) và file .hex nạp cho AT89S52.
- Sơ đồ nguyên lý và file PCB Altium như trong video.