Bài đăng kỹ thuật
Triển khai và phân tích hệ thống
Truyền dữ liệu cảm biến vài km không cần Internet bằng module LoRa SX1278 (Ra-02) và STM32: driver thanh ghi qua SPI, chọn SF/BW/CR, tính thời gian phát, đóng gói bản tin có CRC, cơ chế ACK và gửi lại.
LoRa là kỹ thuật điều chế trải phổ cho phép truyền gói tin nhỏ đi rất xa với công suất thấp – phù hợp với cảm biến nông nghiệp, mực nước, trạm đo ở vùng không có Wi-Fi. Dự án xây dựng liên kết điểm–điểm giữa hai bo STM32 dùng module SX1278 phổ biến.
1. Bài toán thực tế
Cần đưa dữ liệu mực nước và nhiệt độ từ một trạm bơm cách văn phòng khoảng 2 km về máy tính. Kéo cáp không khả thi, sóng 4G yếu và tốn phí hàng tháng. LoRa cho phép truyền vài gói tin mỗi phút với chi phí phần cứng thấp và chạy pin lâu.
2. Mục tiêu dự án
- Viết driver tối giản cho SX1278 qua SPI: khởi tạo, phát, nhận, đọc RSSI/SNR.
- Hiểu và chọn tham số SF, BW, CR; tính thời gian phát (time-on-air).
- Đóng gói bản tin có địa chỉ node, số thứ tự, dữ liệu; gateway trả ACK, node gửi lại tối đa 3 lần.
- Đo tầm xa thực tế và ghi lại RSSI/SNR theo khoảng cách.
3. Phần cứng sử dụng
| Thiết bị | Thông số chính | Vai trò |
|---|---|---|
| STM32F103C8T6 × 2 | — | Node và gateway |
| Module Ai-Thinker Ra-02 (SX1278) | Dải tần 410–525 MHz, SPI, công suất tới +18 dBm | Thu phát LoRa |
| Anten 433 MHz | Đúng tần số, đặt cao và thoáng | Quyết định tầm xa |
| Cảm biến tại node | Ví dụ mực nước 4–20 mA, DS18B20 | Dữ liệu cần gửi |
Khi triển khai thật, cần chọn tần số và công suất phát tuân theo quy định quản lý tần số cho thiết bị vô tuyến cự ly ngắn tại Việt Nam. Không bao giờ cấp nguồn cho module khi chưa gắn anten.
4. Sơ đồ khối và đấu nối

Ra-02 nối SPI1 (PA5/PA6/PA7), NSS ở PA4, RESET ở PB0, DIO0 ở PB1 (ngắt báo phát xong/nhận xong). Module dùng nguồn 3,3 V và cần tụ lọc gần chân nguồn vì dòng phát cao (~100 mA).
Bảng tham chiếu
| Tham số | Giá trị chọn | Ảnh hưởng |
|---|---|---|
| Spreading Factor (SF) | 9 | SF càng lớn càng đi xa, nhưng thời gian phát càng dài (mỗi bậc ~×2) |
| Bandwidth (BW) | 125 kHz | BW hẹp nhạy hơn, tốc độ thấp hơn |
| Coding Rate (CR) | 4/5 | Mã sửa lỗi; 4/8 bền hơn nhưng dài hơn |
| Công suất | +17 dBm (PA_BOOST) | Tầm xa và dòng tiêu thụ |
| Gói 12 byte, SF9/125k | ≈ 145 ms on-air | Ảnh hưởng tới số gói/giờ và pin |
5. Nguyên lý và thuật toán
Tần số. Thanh ghi Frf = f × 219 / 32 MHz. Với 433 MHz: Frf = 7 094 272 = 0x6C4000, ghi vào RegFrfMsb/Mid/Lsb (0x06–0x08).
Chuỗi phát. Chuyển sang Standby → đặt con trỏ FIFO về địa chỉ TX (0x0D ← RegFifoTxBaseAddr) → ghi dữ liệu vào RegFifo (0x00) → ghi độ dài vào RegPayloadLength (0x22) → chuyển sang TX (RegOpMode = 0x83) → chờ DIO0 báo TxDone → xóa cờ ở RegIrqFlags (0x12).
ACK và gửi lại. LoRa không đảm bảo gói tới nơi. Node gửi gói có số thứ tự; gateway trả gói ACK cùng số thứ tự. Node chờ 600 ms; không có ACK thì gửi lại sau thời gian ngẫu nhiên, tối đa 3 lần. Gateway bỏ qua gói trùng số thứ tự.
Ngân sách liên kết. RSSI và SNR của mỗi gói nhận được cho biết còn bao nhiêu "dự trữ". Ở SF9, SX1278 vẫn giải điều chế được khi SNR xuống khoảng −12,5 dB; nếu SNR thường xuyên sát ngưỡng, tăng SF hoặc nâng anten.
6. Chương trình mẫu
Driver tối giản cho SX1278 (SPI mode 0, ≤ 10 MHz; bit 7 của địa chỉ = 1 khi ghi):
static void wr(uint8_t a, uint8_t v)
{ uint8_t b[2] = { a | 0x80, v };
HAL_GPIO_WritePin(GPIOA, GPIO_PIN_4, 0); HAL_SPI_Transmit(&hspi1, b, 2, 5);
HAL_GPIO_WritePin(GPIOA, GPIO_PIN_4, 1); }
static uint8_t rd(uint8_t a)
{ uint8_t v; a &= 0x7F;
HAL_GPIO_WritePin(GPIOA, GPIO_PIN_4, 0); HAL_SPI_Transmit(&hspi1, &a, 1, 5);
HAL_SPI_Receive(&hspi1, &v, 1, 5); HAL_GPIO_WritePin(GPIOA, GPIO_PIN_4, 1); return v; }
int lora_init(void)
{
HAL_GPIO_WritePin(GPIOB, GPIO_PIN_0, 0); HAL_Delay(2); // reset
HAL_GPIO_WritePin(GPIOB, GPIO_PIN_0, 1); HAL_Delay(10);
if (rd(0x42) != 0x12) return -1; // RegVersion của SX1276/77/78
wr(0x01, 0x80); // Sleep + LoRa mode
wr(0x06, 0x6C); wr(0x07, 0x40); wr(0x08, 0x00); // 433 MHz
wr(0x09, 0x8F); // PA_BOOST, +17 dBm
wr(0x1D, 0x72); // BW 125 kHz, CR 4/5, explicit header
wr(0x1E, 0x94); // SF9, CRC on
wr(0x26, 0x04); // AGC auto
wr(0x0E, 0x00); wr(0x0F, 0x00); // FIFO TX/RX base
wr(0x01, 0x81); // Standby
return 0;
}
void lora_send(const uint8_t *p, uint8_t n)
{
wr(0x01, 0x81); wr(0x0D, 0x00);
for (uint8_t i = 0; i < n; i++) wr(0x00, p[i]);
wr(0x22, n);
wr(0x40, 0x40); // DIO0 = TxDone
wr(0x01, 0x83); // TX
while (!HAL_GPIO_ReadPin(GPIOB, GPIO_PIN_1)) {}
wr(0x12, 0xFF); // xóa cờ ngắt
}
int lora_receive(uint8_t *p, uint8_t max, int16_t *rssi) // gọi khi DIO0 = RxDone
{
uint8_t irq = rd(0x12); wr(0x12, 0xFF);
if (irq & 0x20) return -1; // lỗi CRC
uint8_t n = rd(0x13); if (n > max) n = max;
wr(0x0D, rd(0x10)); // con trỏ tới gói vừa nhận
for (uint8_t i = 0; i < n; i++) p[i] = rd(0x00);
*rssi = -164 + rd(0x1A); // packet RSSI (dải LF)
return n;
}
/* nhận liên tục: wr(0x40, 0x00) (DIO0 = RxDone); wr(0x01, 0x85) */Gói dữ liệu đề xuất: [node][seq][type][len][payload…]; LoRa đã có CRC phần cứng nên không cần thêm CRC ở tầng ứng dụng cho liên kết điểm–điểm này.
7. Các bước triển khai và kiểm thử
- Đọc RegVersion phải ra 0x12; nếu ra 0x00/0xFF kiểm tra SPI và chân RESET.
- Hai bo đặt cạnh nhau, giảm công suất xuống thấp nhất, gửi gói đếm tăng dần mỗi 5 s.
- Thêm ACK và gửi lại; cố ý tắt gateway để thấy node gửi lại 3 lần rồi báo lỗi.
- Đo thực địa: ghi RSSI/SNR ở 100 m, 500 m, 1 km, 2 km… với anten đặt cao.
- Tính dòng tiêu thụ trung bình của node với chu kỳ gửi 1 phút để ước lượng thời gian chạy pin.
8. Lỗi thường gặp và cách xử lý
- Tầm xa chỉ vài trăm mét: anten sai tần số, đặt sát đất hoặc trong hộp kim loại; hai bên khác SF/BW/CR/tần số (sẽ không nhận được gì).
- Treo khi gửi: chờ DIO0 vô hạn – thêm timeout và kiểm tra cấu hình RegDioMapping1.
- STM32 reset khi phát: sụt áp do dòng phát lớn; thêm tụ 100–470 µF gần module, dùng LDO đủ dòng.
- Nhận gói lỗi CRC thường xuyên: tín hiệu quá yếu hoặc nhiễu cùng băng tần; tăng SF.
9. Hướng mở rộng
- Nhiều node gửi về một gateway theo khung thời gian (TDMA) để tránh va chạm.
- Chuyển lên LoRaWAN với gateway chuẩn và network server (ChirpStack, TTN).
- Node chạy pin + năng lượng mặt trời với chế độ Stop của STM32.