Bài đăng kỹ thuật
Triển khai và phân tích hệ thống
Bộ ghi dữ liệu hiện trường chạy độc lập: STM32 đọc nhiệt độ DS18B20 và điện áp analog 0–10 V, gắn nhãn thời gian từ DS3231, ghi file CSV theo ngày lên thẻ microSD bằng FatFs, chống mất dữ liệu khi mất điện đột ngột.
Nhiều bài toán đo lường ngoài hiện trường (kho lạnh, nhà kính, trạm bơm) không có mạng hoặc máy tính đi kèm. Một bộ ghi dữ liệu dùng thẻ nhớ giúp lưu lại hàng tháng số liệu; sau đó chỉ cần rút thẻ, mở file CSV bằng Excel để phân tích.
1. Bài toán thực tế
Thẻ SD rất dễ hỏng hệ thống file nếu mất điện đúng lúc đang ghi. Ngoài ra, ghi từng dòng nhỏ liên tục làm thẻ chậm và mòn nhanh. Cần cách ghi vừa an toàn vừa hiệu quả.
2. Mục tiêu dự án
- Giao tiếp thẻ microSD qua SPI, dùng thư viện FatFs (tích hợp sẵn trong STM32CubeMX).
- Mỗi ngày một file
LOG_YYYYMMDD.CSV, có dòng tiêu đề. - Chu kỳ ghi cấu hình được (mặc định 10 s), gọi
f_syncđịnh kỳ để dữ liệu đã ghi luôn an toàn. - Báo lỗi bằng LED khi không có thẻ hoặc thẻ đầy.
3. Phần cứng sử dụng
| Thiết bị | Thông số chính | Vai trò |
|---|---|---|
| STM32F103C8T6 | — | Điều khiển, FatFs |
| Module microSD (SPI, 3,3 V) | Thẻ ≤ 32 GB định dạng FAT32 | Lưu trữ |
| DS18B20 chống nước | −55…+125 °C, ±0,5 °C (−10…+85 °C), 1-Wire | Đo nhiệt độ |
| Phân áp 0–10 V → 0–3,3 V | Ví dụ 22 kΩ / 10 kΩ + diode kẹp | Đọc cảm biến áp suất/mức ngõ ra 0–10 V |
| DS3231 | RTC I²C có pin | Nhãn thời gian |
4. Sơ đồ khối và đấu nối

Thẻ SD nối SPI2 (PB13 SCK, PB14 MISO, PB15 MOSI, PB12 CS). DS18B20 dùng một chân GPIO (PA8) với điện trở kéo lên 4,7 kΩ. Ngõ 0–10 V qua phân áp vào ADC1 kênh 0 (PA0). DS3231 trên I²C1.
5. Nguyên lý và thuật toán
Khởi tạo thẻ ở tốc độ thấp. Chuẩn SD yêu cầu giai đoạn khởi tạo ở xung nhịp ≤ 400 kHz; sau khi thẻ sẵn sàng mới tăng SPI lên vài MHz. Driver "user_diskio" cho FatFs cần cài các hàm disk_initialize, disk_read, disk_write theo giao thức SPI-mode của thẻ SD (lệnh CMD0, CMD8, ACMD41, CMD17/CMD24…).
Ghi an toàn. FatFs giữ dữ liệu trong bộ đệm RAM; chỉ khi gọi f_sync hoặc f_close thì bảng FAT và kích thước file mới được cập nhật. Gọi f_sync mỗi 6 bản ghi (1 phút) là cân bằng tốt: mất điện tối đa chỉ mất 1 phút dữ liệu, thẻ không phải cập nhật bảng FAT liên tục.
Định dạng CSV. 2026-11-10 08:30:00;24.6;5.12 – dùng dấu chấm phẩy để Excel bản tiếng Việt (dấu phẩy thập phân) mở đúng cột. Nếu Excel dùng dấu chấm thập phân, đổi sang dấu phẩy phân cách.
Tính điện áp 0–10 V. Phân áp 22k/10k: Vadc = Vin × 10/32. Vin = ADC × 3,3/4095 × 3,2. Hiệu chuẩn bằng nguồn chuẩn ở 0, 5, 10 V.
6. Chương trình mẫu
Ghi một bản ghi, tự đổi file khi sang ngày mới (CubeMX: Middleware FATFS – User-defined):
#include "fatfs.h"
FATFS fs; FIL f; char curName[20] = ""; uint8_t sinceSync = 0;
int log_record(const Rtc *t, float tempC, float volt)
{
char name[20];
sprintf(name, "LOG_%04d%02d%02d.CSV", t->year, t->mon, t->day);
if (strcmp(name, curName) != 0) { // sang ngày mới
if (curName[0]) f_close(&f);
if (f_open(&f, name, FA_OPEN_APPEND | FA_WRITE) != FR_OK) return -1;
if (f_size(&f) == 0) f_puts("thoi_gian;nhiet_do_C;dien_ap_V\n", &f);
strcpy(curName, name);
}
int t10 = (int)lroundf(tempC * 10), v100 = (int)lroundf(volt * 100);
int n = f_printf(&f, "%04d-%02d-%02d %02d:%02d:%02d;%s%d.%d;%d.%02d\n",
t->year, t->mon, t->day, t->hour, t->min, t->sec,
t10 < 0 ? "-" : "", abs(t10) / 10, abs(t10) % 10,
v100 / 100, v100 % 100);
if (n < 0) return -2; // thẻ đầy / lỗi
if (++sinceSync >= 6) { f_sync(&f); sinceSync = 0; }
return 0;
}
/* khởi động: f_mount(&fs, "", 1); nếu lỗi -> nháy LED báo không có thẻ */f_printf của FatFs không hỗ trợ %f nên số thực được tách thành phần nguyên và phần thập phân. Bật FF_USE_STRFUNC trong cấu hình FatFs.
7. Các bước triển khai và kiểm thử
- Định dạng thẻ FAT32 trên máy tính, thử
f_mount+ tạo fileTEST.TXT. - Ghi 1000 dòng liên tục, rút thẻ đọc trên máy tính để kiểm tra không thiếu dòng.
- Thử mất điện: rút nguồn ngẫu nhiên 10 lần khi đang ghi; thẻ vẫn đọc được, số dòng mất không quá 6.
- So nhiệt độ DS18B20 với nhiệt kế chuẩn; hiệu chuẩn kênh 0–10 V.
- Chạy liên tục 72 giờ, kiểm tra file tách đúng ngày.
8. Lỗi thường gặp và cách xử lý
- f_mount trả FR_NOT_READY: SPI khởi tạo quá nhanh, dây dài, hoặc module thẻ có IC đệm 5 V không phù hợp 3,3 V.
- File có kích thước 0 sau khi mất điện: chưa gọi
f_sync. - Excel hiển thị dồn một cột: sai ký tự phân cách so với cài đặt vùng của Windows.
- DS18B20 trả 85 °C: đọc trước khi chuyển đổi xong (cần ~750 ms ở 12 bit).
9. Hướng mở rộng
- Chế độ tiết kiệm năng lượng (Stop mode + báo thức RTC) để chạy pin nhiều tháng.
- Thêm cổng USB Mass Storage để đọc thẻ mà không cần tháo.
- Đồng bộ dữ liệu lên server qua 4G/LoRa (dự án #88) khi có kết nối.