Bài đăng kỹ thuật
Triển khai và phân tích hệ thống
Bộ hẹn giờ chiếu sáng cho nhà xưởng: Arduino + RTC DS3231 bật/tắt 4 khu đèn qua contactor theo lịch từng ngày trong tuần, tự bỏ qua khu sát cửa sổ khi đủ sáng (cảm biến BH1750), có công tắc chọn Tự động/Bằng tay và giữ trạng thái an toàn khi lỗi.
Đèn nhà xưởng thường bị bật cả ngày, kể cả giờ nghỉ trưa, ngày Chủ nhật hay khi ánh sáng tự nhiên đã đủ. Với hàng trăm bộ đèn, lãng phí điện năng rất đáng kể. Một bộ điều khiển lịch đơn giản có thể giảm đáng kể giờ chạy đèn mà không ảnh hưởng sản xuất.
1. Bài toán thực tế
Mỗi khu có lịch làm việc khác nhau (khu sản xuất 2 ca, kho chỉ giờ hành chính, khu sát cửa sổ đủ sáng ban ngày). Timer cơ không linh hoạt và không biết trời sáng hay tối. Khi bộ điều khiển hỏng, đèn vẫn phải bật được để không gián đoạn sản xuất.
2. Mục tiêu dự án
- Lịch theo khu và theo thứ trong tuần, mỗi khu tối đa 4 khoảng bật trong ngày.
- Khu sát cửa sổ chỉ bật khi độ rọi
- Công tắc Auto/Man trên cửa tủ: chế độ Man bỏ qua Arduino, cấp điện trực tiếp cho contactor.
- Tắt đèn theo từng khu lệch nhau vài giây để tránh dòng khởi động đồng thời khi bật.
3. Phần cứng sử dụng
| Thiết bị | Thông số chính | Vai trò |
|---|---|---|
| Arduino Uno | — | Bộ điều khiển |
| DS3231 | RTC có pin | Thời gian thực, thứ trong tuần |
| Cảm biến độ rọi BH1750 | I²C, 1–65535 lux | Đo ánh sáng tự nhiên |
| Module relay 4 kênh | Cuộn 5 V, tiếp điểm 10 A | Đóng cắt cuộn hút contactor |
| Contactor 220 VAC × 4 | Theo công suất từng khu | Đóng cắt mạch đèn |
| Công tắc 3 vị trí Auto–Off–Man cho mỗi khu | — | Vận hành bằng tay khi cần |
4. Sơ đồ khối và đấu nối

Arduino chỉ đóng cắt cuộn hút contactor (dòng nhỏ) qua relay, còn mạch đèn công suất lớn do contactor đảm nhận. Công tắc Auto–Off–Man đặt giữa relay và cuộn contactor: vị trí Man nối thẳng nguồn vào cuộn, đảm bảo vẫn bật được đèn khi bộ điều khiển hỏng. BH1750 đặt gần cửa sổ, hướng lên, tránh bị đèn chiếu trực tiếp.
Bảng tham chiếu
| Khu | Thứ 2–6 | Thứ 7 | Chủ nhật | Điều kiện thêm |
|---|---|---|---|---|
| 1 – Sản xuất | 05:45–22:15 | 05:45–17:15 | Tắt | — |
| 2 – Sát cửa sổ | 05:45–22:15 | 05:45–17:15 | Tắt | Chỉ bật khi |
| 3 – Kho | 07:30–11:30, 13:00–17:00 | 07:30–11:30 | Tắt | — |
| 4 – Hành lang, bảo vệ | 17:30–06:00 | 17:30–06:00 | 17:30–06:00 | — |
5. Nguyên lý và thuật toán
Biểu diễn lịch. Mỗi khoảng bật lưu bằng phút trong ngày (0–1439) và một mặt nạ 7 bit cho các thứ. Khoảng qua nửa đêm (17:30–06:00) được xử lý bằng điều kiện "bắt đầu > kết thúc thì bật khi phút ≥ bắt đầu HOẶC phút
Điều kiện ánh sáng. Bật khi lux 350 liên tục 5 phút – tránh đèn bật tắt theo từng đám mây bay qua.
Trạng thái an toàn. Nếu không đọc được RTC (pin hết, lỗi I²C), các khu sản xuất được bật (thà lãng phí điện còn hơn để công nhân làm trong tối), đồng thời đèn báo lỗi nhấp nháy.
6. Chương trình mẫu
Bảng lịch và hàm quyết định trạng thái từng khu:
struct Slot { uint8_t zone, days; uint16_t from, to; }; // days: bit0 = CN, bit1 = T2 ... bit6 = T7
const uint8_t WEEKDAYS = 0b0111110, SAT = 0b1000000, ALL = 0b1111111;
#define HM(h, m) ((h) * 60 + (m))
const Slot plan[] = {
{0, WEEKDAYS, HM(5,45), HM(22,15)}, {0, SAT, HM(5,45), HM(17,15)},
{1, WEEKDAYS, HM(5,45), HM(22,15)}, {1, SAT, HM(5,45), HM(17,15)},
{2, WEEKDAYS, HM(7,30), HM(11,30)}, {2, WEEKDAYS, HM(13,0), HM(17,0)},
{2, SAT, HM(7,30), HM(11,30)},
{3, ALL, HM(17,30), HM(6,0)}, // qua nửa đêm
};
bool inSlot(const Slot &s, uint8_t dow, uint16_t m) {
if (s.from <= s.to) return (s.days >> dow & 1) && m >= s.from && m < s.to;
uint8_t prev = (dow + 6) % 7; // phần sau nửa đêm thuộc ngày hôm trước
return ((s.days >> dow & 1) && m >= s.from) || ((s.days >> prev & 1) && m < s.to);
}
bool dark = true; unsigned long tLux = 0;
void update(uint8_t dow, uint16_t minutes, float lux, bool rtcOk) {
bool want = lux < 300 ? true : (lux > 350 ? false : dark);
if (want != dark) { if (!tLux) tLux = millis(); if (millis() - tLux > 300000UL) { dark = want; tLux = 0; } }
else tLux = 0;
for (uint8_t z = 0; z < 4; z++) {
bool on = false;
if (!rtcOk) on = (z <= 1); // lỗi RTC: bật khu sản xuất
else for (auto &s : plan) if (s.zone == z && inSlot(s, dow, minutes)) on = true;
if (z == 1 && rtcOk) on = on && dark;
setZone(z, on); // bật lệch nhau 2 s giữa các khu
}
}Thư viện RTClib (Adafruit) cho DS3231 trả dayOfTheWeek() với 0 = Chủ nhật, khớp với cách đánh bit ở trên. Thư viện BH1750 (claws) đọc lux bằng readLightLevel().
7. Các bước triển khai và kiểm thử
- Cài giờ RTC, in ra Serial thứ và phút hiện tại để kiểm tra.
- Thử nhanh toàn bộ lịch bằng cách giả lập thời gian (vòng lặp tăng phút mỗi 100 ms) và in trạng thái 4 khu.
- Che/chiếu đèn pin vào BH1750 để kiểm tra trễ 5 phút.
- Lắp vào tủ, kiểm tra chế độ Man bật được đèn khi rút nguồn Arduino.
- So sánh số giờ chạy đèn 2 tuần trước và sau khi lắp.
8. Lỗi thường gặp và cách xử lý
- Đèn tắt sai giờ sau mất điện: pin RTC hết hoặc chưa gắn.
- Khu 2 bật tắt liên tục: cảm biến bị chính đèn khu 2 chiếu vào – đặt lại vị trí hoặc che chắn.
- Relay dính tiếp điểm: dùng relay đóng trực tiếp tải đèn thay vì qua contactor.
9. Hướng mở rộng
- Chỉnh lịch qua màn hình hoặc web (ESP32) thay vì sửa code.
- Thêm cảm biến hiện diện (PIR/radar) cho khu kho, tự tắt sau 15 phút không có người.
- Đo điện năng từng khu bằng đồng hồ Modbus để báo cáo tiết kiệm.