Bài đăng kỹ thuật
Triển khai và phân tích hệ thống
Thiết bị giám sát môi trường bên trong tủ điện: Arduino đo nhiệt độ hai điểm (DS18B20) và độ ẩm (DHT22), điều khiển quạt hút có trễ, cảnh báo nguy cơ đọng sương, gửi tin nhắn SMS qua SIM800L và xuất tiếp điểm lỗi về PLC.
Nhiệt độ cao là nguyên nhân hàng đầu làm giảm tuổi thọ biến tần, nguồn xung, PLC trong tủ điện. Ngược lại, độ ẩm cao vào ban đêm có thể gây đọng sương và chập mạch. Một thiết bị nhỏ theo dõi liên tục và nhắn tin cho người phụ trách sẽ giúp xử lý trước khi máy dừng.
1. Bài toán thực tế
Tủ điện đặt ở trạm bơm, nhà xưởng không có người trực thường xuyên. Quạt hút chạy 24/24 làm hút bụi vào tủ và nhanh hỏng; tắt hẳn thì mùa hè quá nóng. Khi nhiệt độ vượt ngưỡng, cần báo ngay cho kỹ thuật viên dù họ không ở hiện trường.
2. Mục tiêu dự án
- Đo nhiệt độ hai điểm (đỉnh và đáy tủ) và độ ẩm.
- Bật quạt khi đỉnh tủ > 40 °C, tắt khi
- Gửi SMS khi > 50 °C, khi cảm biến lỗi, và khi nhiệt độ đã trở lại bình thường; không gửi lặp quá 1 lần/30 phút.
- Cảnh báo đọng sương khi nhiệt độ đáy tủ gần điểm sương (chênh
3. Phần cứng sử dụng
| Thiết bị | Thông số chính | Vai trò |
|---|---|---|
| Arduino Nano | — | Xử lý |
| DS18B20 × 2 (dây dài) | ±0,5 °C, chung một đường 1-Wire | Nhiệt độ đỉnh và đáy tủ |
| DHT22 (AM2302) | Độ ẩm 0–100 % RH (±2–5 %) | Độ ẩm, tính điểm sương |
| Module SIM800L + SIM điện thoại | Nguồn 3,4–4,4 V, dòng đỉnh tới 2 A | Gửi SMS |
| Buck 24 V → 4,0 V ≥ 2 A | Riêng cho SIM800L | Nguồn ổn định cho module GSM |
| Module relay 2 kênh | — | Quạt hút, tiếp điểm lỗi |
SIM800L chỉ hỗ trợ mạng 2G. Trước khi chọn, kiểm tra nhà mạng tại khu vực còn phủ sóng 2G; nếu không, thay bằng module 4G (ví dụ A7670/SIM7600) – tập lệnh AT gửi SMS gần như giống hệt.
4. Sơ đồ khối và đấu nối

Hai DS18B20 nối chung chân D2 (mỗi cảm biến có địa chỉ 64 bit riêng). DHT22 ở D3. SIM800L giao tiếp SoftwareSerial (D10 RX, D11 TX – qua phân áp xuống ~2,8 V cho chân RX của module). Relay quạt D6, relay lỗi D7 (thường đóng, mất điện cũng báo lỗi về PLC).
5. Nguyên lý và thuật toán
Điểm sương. Công thức Magnus gần đúng: γ = ln(RH/100) + 17,62·T/(243,12 + T); Tdp = 243,12·γ / (17,62 − γ). Khi bề mặt (đáy tủ, gần thanh cái) lạnh hơn hoặc bằng điểm sương thì hơi nước sẽ ngưng tụ. Cảnh báo sớm khi chênh lệch dưới 3 °C để bật điện trở sưởi chống ẩm.
Gửi SMS bằng lệnh AT. AT+CMGF=1 (chế độ văn bản) → AT+CMGS="09xxxxxxxx" → chờ dấu > → gửi nội dung → kết thúc bằng ký tự Ctrl+Z (0x1A). Nội dung nên viết không dấu để không phải dùng chế độ UCS2 và mỗi tin được 160 ký tự.
Chống spam. Mỗi loại cảnh báo có trạng thái riêng; chỉ gửi khi trạng thái thay đổi (bình thường → cảnh báo, cảnh báo → bình thường) và tối đa 1 lần nhắc lại sau 30 phút nếu vẫn còn lỗi.
6. Chương trình mẫu
Gửi SMS và logic cảnh báo nhiệt độ:
#include <SoftwareSerial.h>
SoftwareSerial gsm(10, 11);
const char PHONE[] = "09xxxxxxxx"; // số điện thoại người trực
bool sendSMS(const char *msg) {
gsm.println("AT+CMGF=1"); delay(300);
gsm.print("AT+CMGS=\""); gsm.print(PHONE); gsm.println("\""); delay(300);
gsm.print(msg); gsm.write(0x1A); // Ctrl+Z kết thúc tin nhắn
unsigned long t = millis();
while (millis() - t < 10000) { // chờ "+CMGS:" hoặc "OK"
if (gsm.find("OK")) return true;
}
return false;
}
float dewPoint(float t, float rh) {
float g = log(rh / 100.0) + 17.62 * t / (243.12 + t);
return 243.12 * g / (17.62 - g);
}
bool hot = false, fan = false; unsigned long lastSms = 0;
void check(float top, float bottom, float rh) {
if (top > 40) fan = true; else if (top < 35) fan = false;
digitalWrite(6, fan);
bool nowHot = top > 50;
bool remind = nowHot && millis() - lastSms > 30UL * 60000;
if (nowHot != hot || remind) {
char buf[120];
snprintf(buf, sizeof buf, nowHot ? "CANH BAO tu dien QUA NHIET: dinh %d C, day %d C"
: "Tu dien da tro lai binh thuong: %d C / %d C",
(int)top, (int)bottom);
if (sendSMS(buf)) lastSms = millis();
hot = nowHot;
}
digitalWrite(7, !nowHot); // relay lỗi: thường đóng khi bình thường
if (bottom - dewPoint(bottom, rh) < 3) { /* bật sưởi chống ẩm, có thể gửi SMS */ }
}DS18B20 trả −127 °C hoặc 85 °C khi lỗi; DHT22 trả NaN khi đọc thất bại – cả hai trường hợp đều phải được bắt và gửi cảnh báo "lỗi cảm biến" thay vì tính toán tiếp.
7. Các bước triển khai và kiểm thử
- Thử SIM800L riêng với USB–TTL: lệnh
AT→ OK,AT+CSQ(cường độ sóng > 10),AT+CREG?(đã đăng ký mạng). - Ghép vào Arduino, gửi SMS thử khi nhấn nút.
- Dùng máy sấy tóc thổi vào cảm biến đỉnh tủ: quạt bật ở 40 °C, SMS gửi khi > 50 °C và gửi lại khi nguội.
- Rút một DS18B20: phải nhận SMS "lỗi cảm biến".
- Lắp vào tủ, chạy 1 tuần và kiểm tra số SMS không bị gửi lặp.
8. Lỗi thường gặp và cách xử lý
- SIM800L tự khởi động lại khi gửi tin: nguồn không đủ dòng đỉnh 2 A; dùng buck riêng và tụ 1000 µF sát module.
- Không đăng ký được mạng: khu vực đã tắt 2G, SIM chưa kích hoạt, anten lỏng.
- DHT22 thỉnh thoảng trả NaN: đọc nhanh hơn 2 s/lần, dây dài; thêm điện trở kéo lên 10 kΩ và giảm tần suất đọc.
9. Hướng mở rộng
- Cho phép người trực nhắn SMS "STATUS" để hỏi nhiệt độ hiện tại (đọc tin đến bằng
AT+CMGR). - Thay SMS bằng Zalo/Telegram qua ESP32 khi tủ có Wi-Fi.
- Ghi lịch sử nhiệt độ để chứng minh hiệu quả khi lắp thêm quạt/điều hòa tủ.