Bài đăng kỹ thuật
Triển khai và phân tích hệ thống
Trạm tưới tự động cho vườn rau/nhà màng: Arduino đọc cảm biến độ ẩm đất điện dung, hiệu chuẩn khô–ướt, tưới theo ngưỡng có trễ, giới hạn thời gian bơm, chống bơm chạy khô bằng phao bồn và chỉ tưới trong khung giờ cho phép.
Tưới theo giờ cố định thường thừa nước khi trời mưa và thiếu nước khi nắng gắt. Tưới theo độ ẩm đất thực tế vừa tiết kiệm nước vừa tốt cho cây. Dự án xây dựng một trạm tưới có đầy đủ các lớp bảo vệ để chạy không người trông coi.
1. Bài toán thực tế
Cảm biến độ ẩm loại điện trở (hai que kim loại) bị ăn mòn chỉ sau vài tuần. Bơm chạy khi bồn hết nước sẽ cháy. Nếu cảm biến hỏng báo "khô" mãi, bơm sẽ tưới không ngừng gây ngập úng. Hệ thống cần được thiết kế để mỗi lỗi đơn lẻ đều không gây hậu quả lớn.
2. Mục tiêu dự án
- Dùng cảm biến điện dung (không ăn mòn), hiệu chuẩn ra % độ ẩm.
- Tưới khi độ ẩm 55 % (trễ để tránh bật/tắt liên tục).
- Giới hạn mỗi lần tưới tối đa 5 phút, nghỉ tối thiểu 30 phút giữa hai lần.
- Không tưới khi phao báo bồn cạn; chỉ tưới 5:00–9:00 và 16:00–19:00.
3. Phần cứng sử dụng
| Thiết bị | Thông số chính | Vai trò |
|---|---|---|
| Cảm biến độ ẩm đất điện dung v1.2 | Nguồn 3,3–5,5 V, ngõ ra analog | Đo độ ẩm |
| Arduino Uno | — | Bộ điều khiển |
| Module relay 1 kênh (opto) | Tiếp điểm 10 A | Đóng cắt bơm 12 V/220 V hoặc van điện từ |
| Bơm chìm / van điện từ | Theo hệ thống | Cấp nước |
| Phao điện bồn chứa | Tiếp điểm khô | Chống chạy khô |
| DS3231 | RTC I²C | Khung giờ tưới |
Phủ keo/sơn chống nước lên phần mạch điện tử phía trên của cảm biến – đây là chỗ thường hỏng nhất do hơi ẩm, không phải phần cắm xuống đất.
4. Sơ đồ khối và đấu nối

Cảm biến cắm ở vùng rễ (sâu 5–10 cm) của luống đại diện, ngõ ra vào A0. Relay ở D7 điều khiển bơm. Phao bồn vào D4 (INPUT_PULLUP, đóng = còn nước). DS3231 trên I²C.
5. Nguyên lý và thuật toán
Hiệu chuẩn. Cảm biến điện dung cho giá trị ADC giảm khi đất ẩm hơn. Ghi giá trị khi cảm biến để trong không khí (khô, ví dụ 520) và khi cắm trong cốc nước (ướt, ví dụ 260). Độ ẩm % = (khô − đọc) / (khô − ướt) × 100. Mỗi cảm biến và mỗi loại đất cho giá trị khác nhau, nên hiệu chuẩn lại tại chỗ.
Lọc. Đọc 10 mẫu, bỏ giá trị lớn nhất và nhỏ nhất rồi lấy trung bình; cập nhật mỗi 10 s là đủ vì độ ẩm đất thay đổi chậm.
Phát hiện cảm biến hỏng. Giá trị ADC nằm ngoài dải hiệu chuẩn quá xa (gần 0 hoặc gần 1023) hoặc độ ẩm không tăng sau 5 phút bơm → khóa tưới tự động và báo lỗi.
6. Chương trình mẫu
Chương trình tưới với đầy đủ điều kiện bảo vệ:
const int DRY = 520, WET = 260; // giá trị hiệu chuẩn thực tế
const int ON_BELOW = 35, OFF_ABOVE = 55; // %
const unsigned long MAX_RUN = 5UL * 60000, MIN_REST = 30UL * 60000;
bool pumping = false, locked = false;
unsigned long tStart = 0, tStop = 0; int moistAtStart = 0;
int readMoisture() {
int v[10];
for (int i = 0; i < 10; i++) { v[i] = analogRead(A0); delay(20); }
long s = 0; int mn = 1023, mx = 0;
for (int i = 0; i < 10; i++) { s += v[i]; mn = min(mn, v[i]); mx = max(mx, v[i]); }
int raw = (s - mn - mx) / 8;
if (raw < 100 || raw > 900) return -1; // cảm biến hỏng / tuột dây
return constrain(map(raw, DRY, WET, 0, 100), 0, 100);
}
bool inWindow(int hour) { return (hour >= 5 && hour < 9) || (hour >= 16 && hour < 19); }
void pump(bool on) { digitalWrite(7, on); pumping = on; if (on) tStart = millis(); else tStop = millis(); }
void loop() {
int m = readMoisture();
bool water = digitalRead(4) == LOW; // phao đóng = còn nước
int hour = rtcHour(); // đọc từ DS3231
if (m < 0) locked = true;
if (pumping) {
bool timeout = millis() - tStart > MAX_RUN;
if (timeout && m <= moistAtStart) locked = true; // bơm mà đất không ẩm lên
if (m >= OFF_ABOVE || timeout || !water || locked) pump(false);
} else if (!locked && water && inWindow(hour) && m >= 0 && m < ON_BELOW
&& (tStop == 0 || millis() - tStop > MIN_REST)) {
moistAtStart = m; pump(true);
}
Serial.print("am="); Serial.print(m); Serial.print("% bom=");
Serial.print(pumping); Serial.print(" khoa="); Serial.println(locked);
delay(10000);
}Khi hệ thống bị khóa (locked), cần người kiểm tra và nhấn nút reset – đây là chủ ý thiết kế để không tưới mù quáng khi có lỗi.
7. Các bước triển khai và kiểm thử
- Hiệu chuẩn cảm biến: ghi giá trị trong không khí, trong nước, và trong đất vừa tưới đẫm.
- Thử logic với cốc đất trên bàn và đèn báo thay cho bơm.
- Rút phao (giả lập cạn bồn) khi đang tưới: bơm phải dừng ngay.
- Rút dây cảm biến: hệ thống phải khóa và báo lỗi.
- Lắp ngoài vườn, ghi log độ ẩm 1 tuần để chỉnh ngưỡng phù hợp loại cây.
8. Lỗi thường gặp và cách xử lý
- Giá trị trôi theo nhiệt độ/thời gian: cảm biến giá rẻ có thể dùng IC 555 không ổn định; chọn module có ổn áp, hiệu chuẩn lại theo mùa.
- Relay kêu lạch cạch: khoảng trễ ngưỡng quá hẹp hoặc đọc cảm biến ngay lúc bơm vừa dừng (nước chưa ngấm).
- Arduino treo khi bơm khởi động: nhiễu từ bơm; tách nguồn, thêm mạch RC/varistor cho bơm 220 V.
9. Hướng mở rộng
- Nhiều vùng tưới, mỗi vùng một cảm biến và một van.
- Bỏ qua tưới khi dự báo mưa (ESP32 lấy dữ liệu thời tiết).
- Ghi log độ ẩm lên thẻ SD hoặc gửi về điện thoại.